Lần đầu tiên tại Việt Nam: BHYT chi trả tối đa phẫu thuật kích thích não sâu cho bệnh nhân Parkinson

06/01/2026 07:23

Bệnh nhân N.V.T, 56 tuổi, ở Hải Dương mắc bệnh Parkinson hơn 10 năm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh xuất hiện run, cứng cơ và các triệu chứng tiến triển dần theo thời gian. Càng ngày bệnh nhân càng gặp nhiều khó khăn khi đi lại nếu không dùng thuốc. Tuy nhiên, mỗi liều thuốc chỉ còn hiệu quả khoảng 1,5-2 giờ. Chính vì vậy, đầu tháng 12/2025, bệnh nhân đã lựa chọn phương pháp kích thích não sâu (DBS) nhằm duy trì hiệu quả điều trị ổn định suốt ngày, giúp vận động dễ dàng hơn, giảm mức độ tàn phế và cải thiện tiên lượng lâu dài.

Quy trình sàng lọc nghiêm ngặt trước phẫu thuật

ThS.BS Ngô Thị Huyền, Khoa Nội – Hồi sức thần kinh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết: Để được chỉ định phẫu thuật kích thích não sâu, bệnh nhân phải trải qua quy trình đánh giá rất chặt chẽ. Tại Khoa Nội – Hồi sức thần kinh, bệnh nhân được thực hiện các thang điểm chuẩn hóa quốc tế nhằm xác định mức độ nặng của Parkinson. Đồng thời, hiệu quả của thuốc Levodopa được kiểm tra bằng các test định lượng nhằm xác định tỷ lệ đáp ứng chính xác – yếu tố quan trọng dự báo kết quả sau phẫu thuật. Bên cạnh đó, các chức năng nhận thức, tâm lý và chất lượng cuộc sống cũng được đánh giá toàn diện để có thể so sánh trước và sau phẫu thuật.

 

Sau khi đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chỉ định và không có chống chỉ định, bệnh nhân được lập kế hoạch phẫu thuật. Bệnh nhân được chụp cộng hưởng từ 3.0 Tesla có gây mê để xác định chính xác vị trí nhân dưới đồi – mục tiêu đặt điện cực. Trong quá trình phẫu thuật, bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo. Các bác sĩ ghi nhận chi tiết triệu chứng, đáp ứng khi test kích thích cũng như mọi thay đổi lâm sàng liên quan run, cứng, chậm vận động và tác dụng phụ. Tất cả dữ liệu, bao gồm tọa độ và thông số kỹ thuật, được lưu lại phục vụ quá trình lập trình máy sau mổ. Kết thúc phẫu thuật, bệnh nhân được chụp CT sọ não 64 dãy để kiểm tra biến chứng.

Hai tuần sau phẫu thuật, bệnh nhân T hoàn toàn ổn định, không ghi nhận bất thường lâm sàng hay trên hình ảnh học.

Bệnh Parkinson – Gánh nặng lớn nhưng có thể cải thiện bằng phẫu thuật kích thích não sâu

Parkinson là bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển mạn tính, thường gặp ở người lớn tuổi. Khác với các “kẻ giết người thầm lặng” như tăng huyết áp hay đái tháo đường, bệnh Parkinson gây ra các triệu chứng rõ rệt: run, cứng, chậm vận động, khó đi lại, dễ té ngã. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể mất ngủ, táo bón, chảy dãi, trầm cảm hoặc thờ ơ – những yếu tố làm giảm mạnh chất lượng cuộc sống và tăng gánh nặng cho gia đình.

 

TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Khoa Nội – Hồi sức thần kinh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết: Hiện nay, trên thế giới cũng như tại Việt Nam chưa có phương pháp điều trị bệnh khỏi hoàn toàn. Phẫu thuật kích thích não sâu – một kỹ thuật của phẫu thuật thần kinh chức năng – được xem là xu hướng tương lai cho các bệnh lý thần kinh mạn tính. Phẫu thuật kích thích não sâu đặc biệt phù hợp với bệnh nhân Parkinson từ năm thứ 5 trở lên, khi hiệu quả thuốc giảm rõ rệt, thời gian tác dụng ngắn và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, đặc biệt ở các bệnh nhân còn trẻ.

 

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã triển khai phẫu thuật kích thích não sâu gần 10 năm, không chỉ cho bệnh Parkinson mà còn mở rộng áp dụng cho bệnh động kinh và loạn trương lực.

 

Tin vui cho người bệnh Parkinson tại Việt Nam

Đáng chú ý, đây là trường hợp Parkinson đầu tiên tại Việt Nam được bảo hiểm y tế chi trả tối đa cho phẫu thuật kích thích não sâu. Đây là thành quả sau nhiều năm nỗ lực của các chuyên gia chuyên ngành Parkinson và rối loạn vận động nhằm đưa kỹ thuật cao vào danh mục được thanh toán bảo hiểm.

 

Việt Nam là quốc gia có mức thu nhập còn khiêm tốn, trong khi Parkinson là bệnh khá phổ biến. Tuy nhiên trước đây, người bệnh ít có cơ hội tiếp cận phẫu thuật kích thích não sâu do chi phí cao và chưa được bảo hiểm chi trả. Việc bệnh nhân đầu tiên được hưởng quyền lợi này là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội điều trị cho nhiều người bệnh trong tương lai.

 

Phòng Công tác xã hội