Giải bài toán phẫu thuật khó: Cắt khối tá tràng đầu tụy kèm tái tạo đoạn tĩnh mạch cửa dài hơn 4 cm điều trị khối u lớn vùng đầu tụy cho người bệnh trẻ

21/10/2026 07:44

Chỉ thỉnh thoảng chướng bụng nhẹ, người phụ nữ 30 tuổi không nghĩ mình đang mang một khối u lớn vùng đầu tụy. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện khối u kích thước khoảng 12-13 cm, xâm lấn tá tràng và tĩnh mạch cửa. Để loại bỏ tổn thương, ê-kíp phải thực hiện phẫu thuật cắt khối tá tụy kết hợp cắt đoạn tĩnh mạch cửa dài hơn 4 cm và tái tạo lại mạch máu. Đặc biệt, hệ thống tuần hoàn bàng hệ phát triển dày đặc quanh khối u khiến nguy cơ chảy máu trong phẫu thuật rất cao.

 

Khối u lớn được phát hiện từ triệu chứng rất nhẹ

 

Chị N.T.H., 30 tuổi, chưa lập gia đình, đến khám trong tình trạng sức khỏe nhìn chung ổn định. Trước đó, chị chỉ thỉnh thoảng cảm thấy chướng bụng nhẹ và không có triệu chứng rõ ràng gợi ý một bệnh lý nghiêm trọng.

 

Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ phát hiện một khối u lớn ở vùng đầu tụy, kích thước khoảng 12-13 cm. Khối u không chỉ có kích thước lớn mà còn liên quan chặt chẽ với các cấu trúc quan trọng xung quanh, trong đó có tá tràng và tĩnh mạch cửa.

 

Tĩnh mạch cửa là mạch máu lớn có vai trò đưa phần lớn lượng máu từ hệ tiêu hóa về gan. Khi dòng máu qua tĩnh mạch cửa bị chèn ép hoặc tắc nghẽn trong thời gian dài, cơ thể có thể hình thành các đường tuần hoàn bàng hệ để tạo đường lưu thông thay thế.

 

Ở trường hợp này, hệ thống tuần hoàn bàng hệ quanh khối u phát triển rất phong phú. Đây chính là một trong những yếu tố làm cho cuộc phẫu thuật trở nên đặc biệt phức tạp.

 

Thách thức lớn: kiểm soát chảy máu và bảo đảm đường máu về gan

 

Với khối u lớn nằm tại vùng đầu tụy, việc phẫu thuật không đơn thuần là bóc tách và lấy bỏ tổn thương. Các bác sĩ phải xác định chính xác mối liên quan giữa khối u với tá tràng, đường mật, tụy và hệ thống mạch máu lớn vùng rốn gan, đầu tụy và mạch máu mạc treo nuôi toàn bộ ruột. Đồng thời ê kíp phẫu thuật phải có chiến lược tiếp cận và xử lý hệ thống tuần hoàn bàng hệ phức tạp vùng rốn gan đầu tụy. Nếu các mạch bàng hệ bị tổn thương trong quá trình bóc tách, người bệnh có thể mất máu nhanh, gây khó khăn cho việc tiếp tục phẫu thuật. Mặt khác, phần tĩnh mạch cửa bị khối u xâm lấn không thể bảo tồn. Để đạt mục tiêu lấy bỏ tổn thương, đoạn tĩnh mạch cửa bị xâm lấn dài hơn 4 cm phải được cắt bỏ và tái tạo.

 

Điều này đặt ra nhiều yêu cầu đồng thời cho ê-kíp phẫu thuật: kiểm soát tuần hoàn bàng hệ, hạn chế mất máu, cắt bỏ triệt để tổn thương, xử lý đoạn tĩnh mạch cửa bị xâm lấn và tái lập dòng máu về gan sau tái tạo mạch.

 

Cắt khối tá tụy, tái tạo đoạn tĩnh mạch cửa dài hơn 4 cm

 

Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh và hình ảnh tổn thương, ê-kíp do TS.BS Cao Mạnh Thấu – Phụ trách chuyên môn, quản lý và điều hành Trung tâm Ung bướu cơ sở Ninh Bình, cùng các chuyên gia của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức xây dựng chiến lược phẫu thuật.

 

Mục tiêu được đặt ra là vừa loại bỏ tổn thương, vừa bảo đảm an toàn về huyết động và duy trì lưu thông tĩnh mạch cửa sau phẫu thuật.

 

Trong cuộc mổ, các bác sĩ tiến hành cắt khối tá tràng đầu tụy và từng bước kiểm soát hệ thống tuần hoàn bàng hệ quanh khối u.

 

Sau đó, đoạn tĩnh mạch cửa bị xâm lấn dài hơn 4 cm được cắt bỏ. Một đoạn mạch thay thế được sử dụng để tái tạo lại hệ thống tĩnh mạch cửa, khôi phục đường lưu thông máu về gan.

 

Đây là một trong những bước quan trọng nhất của cuộc phẫu thuật. Độ dài đoạn mạch thay thế, tình trạng miệng nối và sự thông thoáng của lòng mạch đều cần được tính toán và kiểm tra cẩn thận nhằm bảo đảm dòng máu lưu thông sau tái tạo.

 

Bên cạnh đó, các miệng nối tiêu hóa và tụy cũng được thực hiện với mục tiêu hạn chế các biến chứng sau phẫu thuật, đặc biệt là rò tụy – một biến chứng có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình hồi phục.

 

 

8 giờ phẫu thuật để xử lý đồng thời nhiều vấn đề phức tạp

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 8 giờ, với sự phối hợp chặt chẽ giữa ê-kíp phẫu thuật và gây mê hồi sức. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ lần lượt giải quyết nhiều vấn đề phức tạp: kiểm soát hệ thống tuần hoàn bàng hệ, hạn chế mất máu, cắt bỏ khối u và phần tĩnh mạch cửa bị xâm lấn, sau đó tái tạo lại đoạn mạch và kiểm tra khả năng lưu thông. Sau phẫu thuật, người bệnh được theo dõi sát. Các chỉ số sinh tồn ổn định, diễn biến hậu phẫu thuận lợi.

 

 

Không chỉ là cắt bỏ khối u, mà còn là tái tạo lại hệ thống mạch máu

 

Theo các bác sĩ, điểm khó của trường hợp này không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều đặc điểm: người bệnh còn trẻ, khối u kích thước lớn, vị trí phức tạp, xâm lấn tĩnh mạch cửa trên đoạn dài và hệ thống tuần hoàn bàng hệ phát triển mạnh do tình trạng tắc nghẽn mạch máu kéo dài.

 

Vì vậy, thành công của cuộc phẫu thuật không chỉ được đánh giá bằng khả năng lấy bỏ tổn thương mà còn ở việc kiểm soát tốt chảy máu, bảo đảm an toàn trong quá trình mổ và tái lập được dòng máu qua tĩnh mạch cửa. Trường hợp này cho thấy, trong phẫu thuật các bệnh lý vùng gan – mật – tụy, việc đánh giá trước mổ cần đặc biệt chú ý đến mối liên quan giữa khối u với các cơ quan và mạch máu lớn xung quanh. Với những tổn thương phức tạp, chiến lược phẫu thuật cần được xây dựng dựa trên đặc điểm giải phẫu và mức độ xâm lấn của từng người bệnh.

 

Đặc biệt, khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc bất thường, dù biểu hiện ban đầu không rõ ràng, việc thăm khám và đánh giá đúng nguyên nhân vẫn có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư tụy hoặc một số hội chứng di truyền liên quan đến ung thư tụy thuộc nhóm cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguy cơ riêng. Việc tầm soát ở nhóm nguy cơ cao nên được thực hiện theo chương trình và khoảng thời gian phù hợp.

 

Đối với các cơ sở y tế, khi phát hiện tổn thương tụy có kích thước lớn, tổn thương nghi ngờ ác tính hoặc có dấu hiệu liên quan đến các mạch máu lớn, cần đánh giá đầy đủ trước điều trị, đặc biệt về mối liên quan giữa khối u với động mạch, tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch mạc treo tràng trên và các cơ quan lân cận. Hình ảnh học chất lượng cao và đánh giá đa chuyên khoa có vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng phẫu thuật và xây dựng chiến lược điều trị. Đối với những trường hợp khối u xâm lấn mạch máu lớn, có tuần hoàn bàng hệ phong phú hoặc cần cắt và tái tạo mạch, nên được hội chẩn và điều trị tại các cơ sở có kinh nghiệm về phẫu thuật gan – mật – tụy và phẫu thuật mạch máu, với sự phối hợp giữa phẫu thuật viên, chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức, nội soi tiêu hóa, giải phẫu bệnh và ung bướu.

 

Phòng Công tác xã hội